Mierzymy CIUCHY z prof. Miodkiem - Stylowa Moda

Mierzymy CIUCHY z prof. Miodkiem

Kultura
Izabela Jabłonowska
1 Komentarz

Dlaczego Jan Miodek nie ma nic przeciwko „ciuchom”, i co ja o „ciuchu” myślę.

Gdy nadchodzą chłodniejsze dni i wieczory wydają się dłuższe przez ten szary nastrój za oknem człowiek zaczyna rozkminiać wszystko, co można rozłożyć na czynniki pierwsze. Będąc pracującą mamą, łapię różne dziwne pory dnia i nocy, by wykonać swoje obowiązki i przygotować się jak najlepiej do czekających mnie zadań. Aby uspokoić rozbiegane myśli wchodzę na ulubione blogi youtube i szukam kojącej muzyki, gdy jest mi szczególnie zimno nalewam sobie domowej nalewki przygotowuję pyszną herbatę, zakładam elegancką koszulę sweter robiony przez mamę, zapalam świecę. Wprowadzam swój rytuał.

I tak zamyśliłam się ostatnio nad słowem „ciuch”. Jako filolog polski z wykształcenia, postanowiłam zrobić nawet małe śledztwo językoznawcze badanie naukowe. Bo muszę się przyznać, że słowa „ciuch” nie cierpię nigdy szczególnie nie lubiłam. Wydawało mi się jakieś takie… brzydkie mało eleganckie, niegodne eleganckiej kobiety.

Potrafię docenić rasowe stroje, jakość wykonania, tkaninę, projekt. Słowo ubranie brzmiało mi jakoś lepiej, bardziej wartościowo, było bardziej szlachetne. W końcu ktoś włożył pracę w jego powstanie, czerpał z zasobów środowiska naturalnego, pracował kreatywnie. Ubranie mogła uszyć z sercem – mama, babcia czy krawiec. Ciuch, kojarzył mi się z rzeczą drugiej jakości. Od razu przychodziła mi na myśl skręcająca się tkanina, byle jaki szew, wystające nitki.

Tylko dlaczego wszyscy wokół bez skrępowania mówią „ciuch” i odmieniają to słowo przez wszystkie możliwe przypadki? Chodzą w ciuchach, kupują ciuchy, rozmawiają o ciuchach. Ciuchy ich nie rażą, a nawet kręcą. Wszędobylski ciuch…Uff…

Pochodzenie słowa „ciuch”

Pomyślałam: Skąd się ty brzydki „ciuchu” u nas wziąłeś? Jaka jest etymologia słowa „ciuch”? No i okazało się, że jego pochodzenie jest bardzo ciekawe. Pozwolę sobie zacytować za „Słownikiem języka polskiego”:

(…) Wyraz ten zapożyczyliśmy z języka jidysz, lecz przedtem polszczyzna zaznaczyła swój udział w powstaniu jednej z jego form. W jidysz słowo ציך cich (czyt. [c-ich]) oznacza ‘powłokę (na kołdrę lub pierzynę)’ (…) W jidysz, jak widać, czasownik ten rozszerzył swe znaczenie o ‘wlec’, zaś forma ציכל cichl (czyt. [c-ichl], z sylabicznym [l]) powstała pod wpływem polskiego modelu słowotwórczego i odpowiada formie zdrobniałej zawartej w wyrazie polskim ‘powłoczka (na poduszkę)’. Obie te rzeczy razem, czyli – jak byśmy współcześnie powiedzieli – ‘komplet pościelowy’, to w jidysz ציכן cichn, od czego pochodzą polskie ciuchy.

 

Jak słowo to przedostało się do polszczyzny i dlaczego zmieniło znaczenie, można sobie spróbować wyobrazić. Bielizna pościelowa to jedna z tych rzeczy, które dawniej ludzie zabierali – żeby nie powiedzieć: ciągnęli – ze sobą jako przesiedleńcy, wygnańcy, uciekinierzy lub – jak Żydzi – „wieczni tułacze”. Poza tym pościel oraz łóżko w polszczyźnie ‘ubiera’ i ‘rozbiera’ się, podobnie jak odzież. Wszystkie te elementy mieszczą się w znaczeniu współczesnego słowa polskiego ciuchy. Ewa Geller, prof., Uniwersytet Warszawski.

Mierzymy „ciuchy” z prof. Miodkiem

Jako filolog unikałam słowa „ciuch”, jako stylistka słyszałam je wszędzie. No dobrze, „ciuchu” brzydki, być może źle cię z góry oceniłam. A przecież książki nie ocenia się po okładce. Może spojrzeć na ciebie w innym kontekście, innymi oczami, dać ci szansę. Z kim więc przymierzyć jego semantyczny kontekst? Oczywiście najlepiej z wybitnym językoznawcą, członkiem Komitetu Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk i Rady Języka Polskiego oraz popularyzatorem wiedzy o języku – Janem Miodkiem. Oto, co usłyszałam:

Ciuch nie jest dla mnie w żadnym wypadku określeniem negatywnym, wywołującym nieestetyczne skojarzenia. Jako człowiek dobrze pamiętający czasy najlepszych lat krakowskiego “Przekroju”, który w latach 50. i 60. ubiegłego wieku był czasopismem opiniotwórczym, mogę zapewnić, że słowo to było przez przywołane czasopismo wręcz lansowane! A przecież i w “Uniwersalnym słowniku języka polskiego” pod red. prof. Stanisław Dubisza z roku 2003 można w 1. tomie na str. 475 przeczytać: ciuch – potocznie – “część ubrania, np. sukienka, żakiet, spodnie”: Wstydził się swych brudnych ciuchów. Modny ciuch. Szałowy ciuch. Nosić ładne ciuchy. Mieć eleganckie ciuchy. Handlować ciuchami.

Zmienia się mój „ciuchowy” światopogląd

Moda łamie stereotypy, nasze przyzwyczajenia i wyznacza nowe ścieżki. I chyba właśnie, dlatego, że na słowa też bywa moda, a modą się niezwykle interesuję, pozostaje mi polubić się ze słowem „ciuch”. Uśmiechać się częściej, kiedy je słyszę, złapać dystans do tego, co mnie otacza, a może nawet powiedzieć komuś niegrzeczność komplement, że „ma świetny ciuch”.

Jutro, gdy zajrzę do swojej szafy, pomyślę optymistycznie o nadchodzącym dniu, i obiecuję założyć ulubione ubranie fajny ciuch i z werwą rozpocząć nowy rozdział w życiu, gdzie modne stroje odlotowe ciuchy wnoszą radość w życie. W końcu „mądrej głowie, dość dwie słowie”!

Izabela
Autorka Izabela Jabłonowska

Moją misją jest wspieranie innych poprzez mądrą, wartościową i wysmakowaną inspirację. Zwrócenie uwagi na szczegół, jakość, pochodzenie, historię. Ten blog może być dla Ciebie wartościowym miejscem, gdyż często słyszę od innych, że potrafię ciekawie opowiadać. Być może jestem jedyną w swoim rodzaju kobiecą wersją Hakawati, opowiadacza historii z powołania i przeznaczenia. Kiedy coś tworzę czuję radość, spełnienie, wolność. Uważam, że klasyka jest piękna, a być elegancką kobietą to znaczy mieć dobre maniery, a nie najmodniejszą parę szpilek. Dziękuję, że jesteście i mnie wspieracie, dzięki Wam mogę robić to, co kocham. Prywatnie jestem żoną i mamą 3 dzieci.

Do góry

Prawa do wszystkich publikacji i zdjęć na blogu należą do firmy Stylowa Moda Izabela Jabłonowska. Nie wyrażamy zgody na ich kopiowanie i rozpowszechnianie w jakiejkolwiek formie w celach komercyjnych.

Zobacz także

Zobacz więcej

Newsletter

Stylowy, ekskluzywny, inspirujący

Dołącz do zainspirowanych czytelników i pobierz bezpłatnie ebook w formacie pdf lub epub "Styl - sztuka pięknego wizerunku". Zobacz dlaczego cenią go nawet eksperci z branży mody. Zyskaj więcej stylowych porad i wartościowej wiedzy, dzięki którym podrasujesz swój indywidualny styl.

EBOOK W PREZENCIE

EBOOK W PREZENCIE